حسگر ضربه در موتورهای انژکتوری

مهندس اشکان معصومی۱۳۹۵/۰۸/۱۵ ۱۲:۱۳:۰۱ 0

در موتورهای انژکتوری، حسگر ضربه دو وظیفه انجام می­دهد: یكی اینكه عملکرد موتور را برای برخورداری از بازدهی مناسب نشان می دهد و دیگر اینكه از موتور در برابر از دست دادن قدرت، استهلاك و خرابی محافظت می­کند. شرایط ایده­ آل این است که وقتی پیستون به نقطه مرگ بالایی (TDC)می­رسد، جرقه زنی صورت گیرد و مخلوط سوخت و هوا، در حالتی که پیستون طول سیلندر را طی می­کند، زمان لازم برای سوخت کامل را داشته باشد.

حسگر ضربه:

در موتورهای انژکتوری، حسگر ضربه دو وظیفه انجام می­دهد: یكی اینكه عملکرد موتور را برای برخورداری از بازدهی مناسب نشان می دهد و دیگر اینكه از موتور در برابر از دست دادن قدرت، استهلاك و خرابی محافظت می­کند. شرایط ایده­ آل این است که وقتی پیستون به نقطه مرگ بالایی (TDC)می­رسد، جرقه زنی صورت گیرد و مخلوط سوخت و هوا، در حالتی که پیستون طول سیلندر را طی می­کند، زمان لازم برای سوخت کامل را داشته باشد. ولی در حالت عملی، سوخت برای اینکه در زمان لازم، بطور کامل بسوزد، به زمان بیشتری نیاز داشته و به آوانس (Advance) نیاز دارد. زمان آوانس و طراحی محفظه مناسب می­تواند در ایجاد عملکرد بهینه موتور از لحاظ قدرت، کاهش آلودگی و سوخت اقتصادی تأثیر زیادی داشته باشد. قدرت بیشتر با افزایش آوانس، باعث تولید جرقه می­شود، اما آوانس زیاد موجب ضربه در موتور می­شود. زمانی­که ضربه (Knock)در موتور صورت می‌گیرد، کیفیت عملکرد آن کاهش یافته و ریسک خرابی جدی موتور وجود دارد. ضربه، زمانی كه ملایم است، مثل صدای جهش ملایم ساچمه یا تیله­ روی یک سطح فلزی است و در زمانی كه شدید یا محکم باشد، مثل صدای کوبیدن محکم به درب است. ضربه ملایمسبب کاهش قدرت موتور، افزایش میزان سوخت و افزایش انتشار گازهای آلاینده از اگزوز می­شود. ضربه شدید می‌تواند قطعات داخلی موتور شامل پیستون، دسته پیستون، سوپاپ دود، سرسیلندر و حتی شمع را از بین ببرد. ضربه در هنگامی که مخلوط سوخت و هوا به طور آرام و نرم نسوزد یا عمل جرقه زنی بسیار زودتر صورت گیرد، ایجاد می‌شود.


ضربه می­تواند توسط نقاط داغ درون سیلندر مانند کربن‌های نسوخته و یا شمع که بسیار داغ باشند، ایجاد گردد و یا در هنگامی که دمای محفظه احتراق بسیار بالا باشد. این نقاط داغ، مخلوط سوخت و هوا را قبل از اینکه عمل جرقه زنی توسط شمع خودرو صورت گیرد، مشتعل می­کند و در نتیجه، دو شعله به صورت همزمان به وجود می­آیند که یکی از طرف نقاط داغ درون سیلندر و دیگری از طرف جرقه شمع پدید آمده­اند. همانطور که گازهای سوختنی به سرعت منبسط می­شوند، دو شعله نیز به شدت به هم برخورد می­کنند. ناک یا ضربه در هنگامی ایجاد می­شود که زمان جرقه بسیار آوانس یا جلوتر باشد. در این حالت، یک جبهه شعله آتش بیشتر وجود ندارد، ولی در هنگامی رخ می­دهد که پیستون از نقطه مرگ بالایی (TDC) فاصله زیادی دارد. در چنین شرایطی به جای برخورد دو جبهه شعله، برخورد بین گازهای منبسط شده ناشی از احتراق و گازهای قسمت بالای پیستون که در حال بالا آمدن در سیلندر می­باشند، صورت می­گیرد.

در سیستمهای تشخیص دهندهOBD (On-BoardDiagnostic) كه دارای سیستم جرقه الکترونیکی هستند، واحد كنترل قوای محركه (PCM) یا واحد كنترل موتور (ECU)به طور پیوسته سیگنال‌های ورودی از موقعیت دریچه هوا، فشار هوای منیفولد، گیربکس و سرعت خودرو را می­خواند. بعضی از PCM ها حتی تغییر سریع در موقعیت دریچه هوا را می خوانند که نشان دهنده این است كه راننده شتاب گیری سریع از خودرو می­خواهد. برطبق برنامه از پیش تعیین شده در PCM، این واحد جرقه را برای شرایط مختلف به یک سطح پیش فرض به جلو انداخته و یا به اصطلاح آوانس می­کند. این نقطه به نقطه شروع ضربه نزدیک است، چون سیستم به حسگر ضربه به عنوان یک هشدار دهنده تکیه دارد. بیشتر حسگرهای ضربه، عدم وجود ضربه را به عنوان سیگنال پایه به PCM می­فرستند. حال اگر ضربه در موتور اتفاق بیفتد، حسگر افزایش ارتعاش موتور را حس کرده و سطح سیگنال ارسالی به PCM را افزایش می­دهد، لذا PCM کمی جرقه را به تعویق انداخته و یا به اصطلاح ریتارد (Retard) می­کند تا سطح سیگنال ارسالی از سنسور به PCM به سطح سیگنال پایه برگردد. اگر شرایطی موقتی باعث ایجاد ضربه درموتور شود، PCM زمان جرقه را برطبق آوانس برنامه ریزی شده تنظیم می­کند. اگر ضربه در موتور برگردد، PCM سیکل زمان آوانس را طی می‌کند تا با ضربه روبرو شود و سپس زمان جرقه را ریتارد می­کند تا ضربه از بین برود.


تشخیص ضربه:

اگرچه تشخیص صدایی که بر اثر ضربه در موتور ایجاد می­شود، برای كارشناسان یا مهندسان دشوار نیست، اما بسیاری از رانندگان ممکن است متوجه صدای ضربه در موتور نشوند و تنها ممکن است از عملکرد ضعیف موتور، کاهش قدرت، شتاب ضعیف و مصرف زیاد خودروی خود شکایت داشته باشند. این عیوب، نشان دهنده وجود ضربه در موتورهای انژكتوری است. برای جلوگیری از آسیب دیدن موتور بر اثر ضربه، اگر هیچ سیگنال ضربه­ای از سوی حسگر ضربه حس نشود، بعضی از سازنده ها PCM را با پیش­فرض ریتارد یا تعویق در جرقه زنی، برنامه ریزی می­کنند. در این نوع موتورها، به دلیل اینکه موتور در شرایط ریتارد کار می­کند، اگر حسگر ضربه خراب شود، تنها با یك ضربه عملکرد ضعیفی خواهد داشت. به طور معمول، حسگر ضربه روی سیلندر نصب می­شود، اما گاهی دیده شده که آن را روی سرسیلندر نیز نصب می­کنند. در موتورهای Vشكل از دو سنسور استفاده می­شود که هریک روی یک سمت V قرار می­گیرد.


    با استفاده از اسکوپ (Scope)می­توان عملکرد حسگر ضربه را آزمایش نمود. برای آزمایش عملکرد حسگر ضربه، می­توانید کد مربوطه را توسط دستگاه اسکن (Scan)، كنترل کرده و یا تغییرات زمانی را روی اسکوپ مشاهده کنید. همچنین با وارد آوردن ضربه توسط چکش مخصوصی که سطح نرم دارد، بر سرسیلندر و یا سیلندر، می­توان شرایط ضربه را در موتور شبیه سازی کرد و سیگنال ضربه و زمان جرقه را مشاهده کرد. برای حسگر ضربه، ارتعاش ناشی از اعمال ضربه روی موتور، شبیه ضربه (Knock) است. لذاPCM  یا  ECUدر پاسخ به سیگنال ضربه، زمان جرقه را ریتارد می­کند و به تعویق می اندازد. حال اگر عمل ضربه زدن را متوقف کنیم، سیگنال خروجی حسگر، به سیگنال پایه برمی­گردد و PCM باید زمان جرقه را آوانس کند و به جلو اندازد. با این روش، می­توان عملکرد صحیح PCM، حسگر و دسته سیم را كنترل کرد. اگر بتوانید سیگنال ضربه را شبیه سازی کنید، باید ریتارد شدن زمان جرقه را روی ابزار اسکن و یا چراغ تایمینگ (Timing) ببینید. اگر با شبیه سازی مذكور، زمان جرقه ریتارد نشود، دسته سیم یا PCM خودرو نقص دارد. همچنین، می توان حسگر ضربه را توسط اتصال کانکتورهای یک تستر به ترمینال آن چک کرد.

نکات تعویض:

عملکرد حسگرهای ضربه، به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است تجربه زیادی جهت تعویض آنها پیدا نکنید. نکات ذیل به شما در این زمینه کمک خواهند کرد:

۱) بسیاری از حسگرها از نظر ظاهری مشابه هم هستند، اما حسگر ضربه باید با موتور و PCM منطبق باشد، زیرا تمامی موتورها دارای ارتعاش هستند، لذا حسگر ضربه باید طوری انتخاب شود که به ارتعاش عادی موتور واکنش نشان ندهد. اگر حسگر درست انتخاب نشود، چون مشخصه ارتعاش عادی و ارتعاش ضربه آن درست انتخاب نشده، حتی اگر از لحاظ مونتاژی مشکلی نداشته باشد، ممکن است عملکرد مناسبی نداشته باشد.

۲) مطمئن شوید که شماره فنی حسگر، درست انتخاب شده است. حسگر ضربه، ممکن است در بلوک سیلندر پیچ و مهره شود. اگر حسگر ضربه روی بدنه سیلندر پیچ شود، گشتاور بستن پیچ، باید مطابق آنچه شركت سازنده مشخص کرده، رعایت شود. اگر حسگر ضربه در بلوک سیلندر محکم نشود، قادر به آشکار کردن مناسب ارتعاش نخواهد بود. با توجه به موقعیت نصب حسگر ضربه، این قطعه باید در برابر گرد و غبار، گریس و روغن، دما و رطوبت، نمک و مواد شیمیایی، مقاومت مناسبی داشته باشد.


اگر ECU و حسگر ضربه درست عمل ­کنند ولی راننده‌ای از وجود ضربه شکایت كند، ممکن است این ایراد نشان دهنده این باشد که در موتور مشکل جدی وجود دارد. عوامل زیادی در تولید ضربه در موتور دخیل هستند. بعضی از موتورها مستعد ایجاد ضربه هستند. موتورهایی که با احتمال ضربه کار می­کنند، دارای عملکرد بالا و تعمیر و نگهداری پایین هستند. داشتن دو حالت فوق وقتی شکل می­گیرد که موتور در لبه ضربه کار کند. همچنین استفاده از سوخت با اکتان پایین باعث می­شود که ضربه در موتور بسیار زیاد شود. لذا همیشه باید از سوخت با اکتانی که كارخانه سازنده خودرو معرفی کرده­، استفاده شود. هر چیزی که زمینه ساز افزایش دمای محفظه احتراق شود، می­تواند سبب ایجاد ضربه در موتور شود. مثلاً خرابی ECU، مشکل سیستم تهویه مطبوع، روغن سوزی و گرمای ناشی از جرقه نادرست. ضربه ثابت نه تنها به عملکرد موتور آسیب می­رساند، بلکه باعث آلودگی شده و می­تواند تا میزان زیادی به موتور ضربه بزند.

ترجمه: اشكان معصومی 

منابع

1) Steve Zack, "Electronic Diagnostic and Drivability", SPX Technical Trainer, 2010

2) Wes Stinson, "Installing Knock Sensors", Nissan Motor, 2012

3) Nick Jones, "Knock Sensor", PHP Fusion, 2011

 favorite_border 0
loyalty 
اولین دیدگاه را شما بنویسید :)
لطفا کد را در کادر وارد نمایید
عناوین مرتبط با این مطلب
پربازدیدترین ها
grade کشف موزه موتورهای هارلی دیویدسون‌ در یک کلکسیون زیرزمینی در تهران + فیلم مصاحبه
grade شرایط ویژه شرکت ایران‌خودرو برای خودرو اولی‌ها
grade جوابيه گروه خودروسازي سايپا به مطلب منتشر شده در روزنامه جمهوری اسلامی
grade فراخوان عظیم تویوتا در سال 2018
grade کارخانه تسلا آتش گرفت
grade قیمت‌های نجومی خودرو فِیک است
grade مجلس با رفع توقف ثبت سفارش خودرو موافقت نمی‌کند
grade صنعت خودرو در مسیر سقوط
grade هرآنچه که باید از تاریخچه هیوندای آزرا 2018، سدان محبوب کره‌ای بدانید
grade فراخوان بی‌ام‌و
grade تب بازار خودرو پایین نیامد
grade تسلا مدل 3 پرفورمنس، خودروی الکتریکی بی‌نظیر
grade طرح لپ‌لپی فروش خودرو در ایران!
grade لادا ویژن کانسپت، شاسی‌بلند قلدر روسی
grade ارائه خدمات امدادی طرح امداد عاشورا کرمان موتور
grade بی‌ام‌و ویژن iNext، تداعی کننده فناوری آینده باواریایی‌ها
grade ترخیص 14 هزار خودرو در انتظار دستور رئیس‌جمهوری
grade کمیته مقابله با بحران در صنعت خودرو تشکیل شود
grade گران کردن خودرو، به ضرر خودروسازان تمام خواهد شد.
grade مخالفت با ازسرگیری واردات خودرو
grade فیلم بررسی پژو 207 اتوماتیک ایران‌خودرو
grade پیکاپ جک T6 با موتور جدید توربو در ایران مشاهده شد
grade دنا پلاس با نام خزر! در میان بهترین‌های نمایشگاه خودروی مسکو 2018
grade بررسی سمند 2018 ایران‌خودرو، قدمی رو به پسرفت
grade ترامپچی GA3S، سدان گنگ چینی با پلاک ملی
grade حال بد بازار خودرو؛ برای درست کردن ابرو چشمش را کور نکنید!
grade صاحبان خودروهای جدید تا یکسال حق فروش ندارند
grade تجربه رانندگی با اپل آسترا؛ پیرمردی با دل جوان
grade کشف موزه موتورهای هارلی دیویدسون‌ در یک کلکسیون زیرزمینی در تهران + فیلم مصاحبه
grade درگیری مرگبار به دلیل تاخیر در تحویل خودرو در نمایندگی شهر همدان
grade بررسی اجمالی کراس اوور چری اکسید TX
grade هجوم زودهنگام مردم به نمایندگی‌ها برای خرید خودرو
grade فروش عمده محصولات ایران خودرو به نمایندگی‌ها آغاز شد
grade قیمت جدید هاوال H2 اعلام شد ویژه مرداد 97
grade فریبی به نام پیش فروش، چه کسی پاسخگو است؟
grade شرایط ویژه شرکت ایران‌خودرو برای خودرو اولی‌ها
grade تجربه سواری لیموزین لینکلن تاون کار 2009 در ایران
grade گزارش ارزشیابی کیفی خودرو مرداد 97
grade شرایط فروش محصولات جک ویژه عید سعید غدیر
grade آغاز پیش‌فروش محصولات ایران خودرو از هفته آینده
grade مستند بازدید از نمایشگاه خودرو پکن 2018 و خط تولید چری
grade کاهش 73 درصدی واردات خودرو در 2 ماهه نخست امسال
grade مجلس برای بررسی احتکار خودرو کارگروه ویژه تشکیل داد
grade اختصاص ارز 4200 تومانی به واردات خودرو منطقی نیست
grade فیلم بررسی تندر 90 پلاس اتوماتیک
grade بازدید سبقت آزاد از خط تولید سیتروئن C3 در سایت کاشان
grade بوگاتی شیرون اسپرت 2019 هیولایی در لباس شاهزاده
grade شرایط و زمان فروش سیتروئن C3 اعلام شد
grade فیلم تست و بررسی لوکسژن یو 5 - Luxgen U5
grade پورشه کاین 2018 هیبرید هم عرضه شد
grade فیلم تجربه رانندگی با سیتروئن C3 در مسیر کاشان اصفهان
grade فیلم تست و بررسی چری آریزو 5 توربو در ایران
grade فیلم تست و بررسی جک جی 4 - جک j4
grade شرایط فروش S7و BYD S6 ویژه ماه مبارک رمضان
grade چری آریزو 6 در افتتاحیه نمایشگاه پکن 2018 رونمایی شد
grade فیلم بررسی چری آریزو 5 برای اولین بار در ایران
grade ساندرو بخریم یا ساندرو استپ وی؟
grade ملاقات با لوکسژن U5 جسور هوشمند + فیلم
grade کامل‌ترین بررسی کوپا T210 محصول ریگان خودرو برای اولین بار در ایران
grade فولکس واگن در ایران می تواند پاشنه آشیل رقیب را هدف بگیرد؟