انواع گیربکس در خودرو

مهندس اشکان معصومی۱۳۹۶/۰۲/۲۲ ۲۳:۰۵:۱۱ 1

گیربکس (Gearbox) یا جعبه دنده یکی از قسمتهای اصلی خودرو است که وظیفه انتقال قدرت موتور به چرخها را به عهده دارد و همچنین دور موتور توسط این سیستم تنظیم می شود. گیربکسها در خودرو به انواع مختلف تقسیم می گردند و تنوع آنها به حدی زیاد شده که امروزه هر خودروسازی از سیستم گیربکس و سیستم قوای محرکه به خصوصی استفاده می کند. نوع عملکرد گیربکسها تقریباً یکسان می باشد ولی نحوه عملکرد در آنها متنوع است.

در این مقاله به معرفی انواع گیربکسهایی که تاکنون در صنعت خودرو کاربرد داشته اند، مورد بررسی قرار می گیرند. گیربکسها براساس نوع عملکرد به پنج نوع مختلف تقسیم می گردند: 1. گیربکس دستی 2.گیربکس نیمه اتوماتیک 3. گیربکس اتوماتیک 4. گیربکس CVT 5. گیربکس DCT . البته گیربکسهای مورد استفاده در خودروهای الکتریکی نوع دیگری از گیربکسها می باشند که در این مقاله گنجانده نشده اند و از موضوع این بحث خارج می باشند، چرا که خودروهای الکتریکی برمبنای خروجی برق مستقیم(DC) دور موتور، قدرت و گشتاور مخصوص به خود را دارند و گیربکسهای منحصر به فردی را دارا می باشند.

گیربکس دستی(Manual Gearbox): 
    این نوع گیربکسها که به عنوان گیربکسهای استاندارد نیز شناخته می شوند، عملیات انتقال گشتاور خروجی موتور به چرخها را توسط مجموعه ای از چرخ دنده ها انجام می دهند که بر روی دو میله(Shaft) ورودی و خروجی قرار دارند. کلاچ مورد استفاده در این نوع گیربکس از نوع خشک می باشد و معمولاً عملیات انتقال قدرت توسط پدال کلاچ پایی و دسته دنده دستی انجام می گیرد. در خودروهای قدیمی تر، دسته دنده گاهی روی ستون فرمان قرار داشت ولی در خودروهای امروزی دسته دنده روی کنسول وسط قرار دارد. گیربکسهای دستی به سه نوع مختلف تقسیم می شوند: چهار دنده، پنج دنده و شش دنده. گیربکسهای چهار دنده دستی قبلاً در خودروهای دهه 50 تا 70 میلادی استفاده می شدند و در حال حاضر در صنعت خودروسازی منسوخ گردیده اند. گیربکسهای پنج دنده دستی در حال حاضر بیشترین کاربرد را در خودروهای روز دنیا دارند. گیربکسهای شش دنده دستی یا شش سرعته در موارد خاصی بر روی خودروها استفاده می گردد، برای مثال خودروهای دیزل با سوخت گازوئیل معمولاً از گیربکس شش دنده استفاده می کنند یا در خودروهای با حجم موتور بالاتر از 4000 سی سی این نوع گیربکس کاربرد زیادی دارد. همچنین در خودروهای دارای سیستم توربوشارژر و خودروهای با استاندارد آلایندگی ناچیز(در حد Euro5) نیز این نوع گیربکس استفاده می گردد.
 


گیربکس دستی خودکار یا نیمه اتوماتیک(Automated Manual or Semi-Automatic Transmission):
    این گیربکس در حقیقت نوع دیگری از دنده های دستی می باشد که به نام گیربکس نیمه دستی یا «گیربکس دستی ترتیبی»(Sequential Manual Gearbox) شناخته می شود. در این نوع گیربکس، تعویض دنده به صورت دستی صورت گرفته و کلاچ گیری توسط سیستمهای الکترونیکی- هیدرولیکی و یا الکترونیکی- مکانیکی انجام می گردد. این نوع گیربکسها همان گیربکسهای مرسوم هستند که به مکانیزم کنترل کامپیوتری کلاچ مجهز می باشند و فاقد پدال کلاچ برای تعویض دنده می باشند. در این نوع گیربکس سنسورهای الکترونیکی، تجهیزات پنوماتیکی، پردازنده های کامپیوتری و یا محرکهای هیدرولیکی به جای پدال کلاچ، وظیفه تعویض دنده را دارند. نوع هفت سرعته این گیربکس در سریعترین خودروی جهان یعنی «بوگاتی ویرون» استفاده شده است. در خودروهای سوپراسپرت یا فرمول یک نیز این سیستم به نحو بسیار جالبی مورد استفاده واقع شده که بر روی فرمان دو اهرم تعویض دنده قرار داده اند تا راننده بتواند بدون نیاز به کلاچ و تنها با فشردن اهرمها، عمل تعویض دنده را به صورت ترتیبی(Sequential) انجام دهد. نوع پنج سرعته آن در خودروهای سدان سبک و کوچک کاربرد فراوانی پیدا کرده است و نوع هفت سرعته آن تنها در خودروهای سوپراسپرت و مسابقه ای و همچنین خودروهای هیبریدی استفاده می گردد. در شکل زیر اهرمهای تعویض دنده را روی فرمان یک «فراری F430» جهت تعویض دنده AMT مشاهده می کنید.
 


گیربکس اتوماتیک(Automatic Gearbox):
    در گیربکس اتوماتیک عملیات تعویض دنده و انتقال گشتاور موتور به چرخها از طریق چرخ دنده خورشیدی یا سیاره ای و توسط مجموعه انتقال دهنده گشتاور(Torque Converter) انجام می گیرد. گیربکسهای اتوماتیک در سه شاخه تقسیم بندی می شوند: گیربکس اتوماتیک با عملکرد مکانیکی- هیدرولیکی، گیربکس اتوماتیک دارای برد الکترونیکی با عملکرد هیدرولیکی- الکترونیکی و گیربکس تیپ ترونیک(Tiptronic) با عملکرد هیدرولیکی- الکترونیکی. گیربکسهای اتوماتیک سه دنده سالهاست که در خودروسازی منسوخ گردیده است و در دهه هفتاد میلادی در خودروهای SUV آمریکایی مانند «شورلت بلیزر» و «چروکی چیف» استفاده می گردید. در حالی که گیربکس چهار دنده اتوماتیک در حال حاضر بیشترین کاربرد را در خودروهای سدان با دنده تیپ ترونیک دارد، روند استفاده از گیربکس پنج دنده اتوماتیک در صنعت خودرو رو به کاهش می باشد و به جای آن گیربکسهای شش سرعته اتوماتیک در خودروهای دیزل و با حجم موتور بالا در حال افزایش می باشد. این در حالی است که کاربرد گیربکسهای هفت سرعته اتوماتیک در خودروهای سوپراسپرت و موتورعقب روند افزایشی داشته است و همچنین این نوع گیربکسها با اعمال تغییراتی جزئی در خودروهای هیبریدی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. حتی در برخی از خودروهای لوکس مانند «می باخ»(Maybach) و مدلهایی از خودروهای اسپرت موتور عقب مانند «پورشه» کاربرد نوعی از گیربکس اتوماتیک هشت سرعته نیز در حال افزایش است. متخصصان خودرو اعتقاد دارند که کاربرد گیربگسهای اتوماتیک 9 دنده در دستور کار خودروسازان قرار خواهد گرفت و تا سال 2020 در خودروهای سوپراسپرت لوکس با قدرت و سرعت بالا استفاده خواهد گردید.


 


گیربکس سی وی تی CVT) Continuously Variable Transmission):
    در این نوع گیربکس، روند انتقال قدرت و گشتاور موتور به چرخها توسط مجموعه ای از چرخ دنده های خورشیدی و سیاره ای همراه با تسمه های فولادی بر روی دو قرقره یا پولی(Pulley) انجام می گیرد. در این نوع گیربکس از کلاچ تر یا هیدرولیکی سانتریفیوژ(Centrifuge Hydraulic) استفاده می گردد و امکان دستیابی به نسبت دنده های نامحدود بین مقادیر حداقل و حداکثر وجود دارد. قابلیت انعطاف گیربکس CVT، میزان مصرف سوخت را نسبت به گیربکسهای دیگر کاهش می دهد و باعث می شود که در محدوده گسترده ای از سرعت خودرو، موتور دارای پر بازده ترین دور موتور باشد. این نوع گیربکس عملکرد موتور را افزایش می دهد، چرا که به موتور اجازه می دهد با دور موتوری بچرخد که در آن حداکثر قدرت را ایجاد می نماید و این دور موتور بیشتر از دور موتوری است که در آن، موتور خودرو دارای حداکثر بازدهی می باشد. گیربکسهای «لاینارترونیک»(Lineartronic) از این نوع گیربکسها هستند. کاربرد این گیربکس در خودروهای سدان متوسط و کوچک مخصوصاً در محصولات کمپانی «نیسان» می باشد که ماکزیمم گشتاور موتور آنها حداکثر 300 نیوتون متر بوده و وزنی کمتر از 2 تن دارند. اینگونه گیربکسها هم اکنون در خودروهای هیبریدی نیز کاربرد فراوانی دارند. 
 


گیربکس دو کلاچه DCT) Dual Clutch Transmission):
    این گیربکس که نوعی از گیربکس نیمه اتوماتیک می باشد، مانند گیربکس دستی از مجموعه چند چرخ دنده تشکیل شده است، با این تفاوت که گیربکس CVT از دو کلاچ برای قطع و وصل نیرو جهت چرخ دنده های زوج یا فرد استفاده می کند و چرخ دنده های زوج و فرد بر روی دو میله مستقل از هم قرار می گیرند. در حقیقت این سیستم مانند دو گیربکس دستی مجزا با کلاچهای ترتیبی می باشد که در یک محفظه قرار گرفته اند و به عنوان یک واحد انجام وظیفه می کنند. هر دو کلاچ به صورت هم مرکز و در راستای میله اصلی گیربکس قرار گرفته اند. کلاچ بیرونی و بزرگتر، تعویض دنده های فرد را انجام می دهد و کلاچ درونی و کوچکتر، دنده های زوج را تعویض می کند. معمولاً این نوع گیربکسها در حالت تمام اتوماتیک کار می کنند که به راننده امکان تعویض دنده به صورت دستی را می دهد. عملکرد تعویض دنده ها توسط سنسورها و تجهیزان الکتریکی- هیدرولیکی انجام می گردد. در حال حاضر دو نوع پنج سرعته و شش سرعته آن در خودروهای «پورشه» تحت عنوان «PDK»(مخفف آلمانی عبارت) استفاده می گردد و کاربرد آنها روند رو به رشدی در صنعت خودروی دنیا دارد. همچنین نوع هفت سرعته آن جهت خودروهای مسابقه ای توسط برندهای مختلف خودروسازی مورد استفاده قرار گرفته است. سری گیربکسهای «دوال ترونیک»(DualTronic) که بر روی خودروی BMW M3 نصب گردیده اند، از این نوع گیربکسها هستند. همچنین سری گیربگسهای با دو کلاچ خشک(DDCT) در خودروی «آلفارومئو MiTo» استفاده گردیده است.
 

 مترجم: مهندس اشكان معصومي

 favorite_border 6
loyalty 

با درود:ممنون از اطلاعات بسیار سودمندتان آیا شما در باره خودروهای آمریکایی اطلاعات دقیقی داریدودر این رابطه میتوانم از شما کمک بگیرم.سپاس.


لطفا کد را در کادر وارد نمایید
عناوین مرتبط با این مطلب
پربازدیدترین ها
grade شرایط پیش فروش 53 هزار خودرو ایران خودرو منتشر شد
grade فروش 53 هزار خودرو ایرانخودرو به ترتیب کد ملی!
grade تعداد مجروحان حادثه تروریستی امروز در اهواز به 60 نفر رسید
grade رینگ‌های آلومينيومی از خودروهای داخلی حذف خواهند شد
grade میزان داخلی‌سازی خودروهای چینی
grade کانسپت e-Legend، جانشین خودروی خاطره‌انگیز پژو 504
grade نقص در قطعات خودروهای داخلی تعمدی نیست
grade اولین شاسی بلند فراری ساخته خواهد شد: فراری پوروسانگو
grade فروش رنو به ایران در نخستین ماه بازگشت تحریم خودرویی نصف شد
grade 26 هزار خودرو در شهريور ماه تحويل مشتريان شد
grade موشک‌های فراری مونزا SP1 و مونزا SP2 رونمایی شدند
grade فولکس واگن خروجش از ایران را تایید نکرد
grade کراس‌اوور برقی کیاموتورز 480 کیلومتر را می‌پیماید
grade خودروهای وارد شده با دلار 4200 تومانی بلاتکلیفند
grade اصرار مجلسی‌ها بر استعفای شریعتمداری، انکار از دولتی‌ها
grade لامبورگینی آونتادور SVJ، قدرتمندترین گاو خشمگینی که تا کنون ساخته شده
grade بازار خودرو دیگر کشش افزایش قیمت‌ را ندارد
grade جلسه ویژه کمیسیون امنیت ملی برای بررسی حادثه تروریستی اهواز
grade مردم هدف تیراندازی تروریست‌ها در اهواز قرار می‌گرفتند
grade جدیدترین وضعیت تولید در سواری‌سازان
grade فیلم بررسی پژو 207 اتوماتیک ایران‌خودرو
grade پیکاپ جک T6 با موتور جدید توربو در ایران مشاهده شد
grade دنا پلاس با نام خزر! در میان بهترین‌های نمایشگاه خودروی مسکو 2018
grade بررسی سمند 2018 ایران‌خودرو، قدمی رو به پسرفت
grade کشف موزه موتورهای هارلی دیویدسون‌ در یک کلکسیون زیرزمینی در تهران + فیلم مصاحبه
grade حال بد بازار خودرو؛ برای درست کردن ابرو چشمش را کور نکنید!
grade ترامپچی GA3S، سدان گنگ چینی با پلاک ملی
grade صاحبان خودروهای جدید تا یکسال حق فروش ندارند
grade تجربه رانندگی با اپل آسترا؛ پیرمردی با دل جوان
grade شرایط پیش فروش 53 هزار خودرو ایران خودرو منتشر شد
grade بررسی اجمالی کراس اوور چری اکسید TX
grade هجوم زودهنگام مردم به نمایندگی‌ها برای خرید خودرو
grade شرایط ویژه شرکت ایران‌خودرو برای خودرو اولی‌ها
grade فروش 53 هزار خودرو ایرانخودرو به ترتیب کد ملی!
grade گزارش ارزشیابی کیفی خودرو مرداد 97
grade شرایط فروش محصولات جک ویژه عید سعید غدیر
grade آغاز پیش‌فروش محصولات ایران خودرو از هفته آینده
grade تعیین قیمت جدید خودرو براساس نرخ ارز
grade داچيا لوگان MCV استپ وی 2018؛ نسل جديد ساندرو استپ وی
grade افزایش قیمت خودرو تکذیب شد
grade مستند بازدید از نمایشگاه خودرو پکن 2018 و خط تولید چری
grade کاهش 73 درصدی واردات خودرو در 2 ماهه نخست امسال
grade مجلس برای بررسی احتکار خودرو کارگروه ویژه تشکیل داد
grade اختصاص ارز 4200 تومانی به واردات خودرو منطقی نیست
grade فیلم بررسی تندر 90 پلاس اتوماتیک
grade بازدید سبقت آزاد از خط تولید سیتروئن C3 در سایت کاشان
grade بوگاتی شیرون اسپرت 2019 هیولایی در لباس شاهزاده
grade شرایط و زمان فروش سیتروئن C3 اعلام شد
grade فیلم تست و بررسی لوکسژن یو 5 - Luxgen U5
grade پورشه کاین 2018 هیبرید هم عرضه شد
grade فیلم تجربه رانندگی با سیتروئن C3 در مسیر کاشان اصفهان
grade فیلم تست و بررسی چری آریزو 5 توربو در ایران
grade فیلم تست و بررسی جک جی 4 - جک j4
grade شرایط فروش S7و BYD S6 ویژه ماه مبارک رمضان
grade چری آریزو 6 در افتتاحیه نمایشگاه پکن 2018 رونمایی شد
grade فیلم بررسی چری آریزو 5 برای اولین بار در ایران
grade ساندرو بخریم یا ساندرو استپ وی؟
grade ملاقات با لوکسژن U5 جسور هوشمند + فیلم
grade کامل‌ترین بررسی کوپا T210 محصول ریگان خودرو برای اولین بار در ایران
grade فولکس واگن در ایران می تواند پاشنه آشیل رقیب را هدف بگیرد؟