انواع گیربکس در خودرو

مهندس اشکان معصومی۱۳۹۶/۰۲/۲۲ ۲۳:۰۵:۱۱ 1

گیربکس (Gearbox) یا جعبه دنده یکی از قسمتهای اصلی خودرو است که وظیفه انتقال قدرت موتور به چرخها را به عهده دارد و همچنین دور موتور توسط این سیستم تنظیم می شود. گیربکسها در خودرو به انواع مختلف تقسیم می گردند و تنوع آنها به حدی زیاد شده که امروزه هر خودروسازی از سیستم گیربکس و سیستم قوای محرکه به خصوصی استفاده می کند. نوع عملکرد گیربکسها تقریباً یکسان می باشد ولی نحوه عملکرد در آنها متنوع است.

در این مقاله به معرفی انواع گیربکسهایی که تاکنون در صنعت خودرو کاربرد داشته اند، مورد بررسی قرار می گیرند. گیربکسها براساس نوع عملکرد به پنج نوع مختلف تقسیم می گردند: 1. گیربکس دستی 2.گیربکس نیمه اتوماتیک 3. گیربکس اتوماتیک 4. گیربکس CVT 5. گیربکس DCT . البته گیربکسهای مورد استفاده در خودروهای الکتریکی نوع دیگری از گیربکسها می باشند که در این مقاله گنجانده نشده اند و از موضوع این بحث خارج می باشند، چرا که خودروهای الکتریکی برمبنای خروجی برق مستقیم(DC) دور موتور، قدرت و گشتاور مخصوص به خود را دارند و گیربکسهای منحصر به فردی را دارا می باشند.

گیربکس دستی(Manual Gearbox): 
    این نوع گیربکسها که به عنوان گیربکسهای استاندارد نیز شناخته می شوند، عملیات انتقال گشتاور خروجی موتور به چرخها را توسط مجموعه ای از چرخ دنده ها انجام می دهند که بر روی دو میله(Shaft) ورودی و خروجی قرار دارند. کلاچ مورد استفاده در این نوع گیربکس از نوع خشک می باشد و معمولاً عملیات انتقال قدرت توسط پدال کلاچ پایی و دسته دنده دستی انجام می گیرد. در خودروهای قدیمی تر، دسته دنده گاهی روی ستون فرمان قرار داشت ولی در خودروهای امروزی دسته دنده روی کنسول وسط قرار دارد. گیربکسهای دستی به سه نوع مختلف تقسیم می شوند: چهار دنده، پنج دنده و شش دنده. گیربکسهای چهار دنده دستی قبلاً در خودروهای دهه 50 تا 70 میلادی استفاده می شدند و در حال حاضر در صنعت خودروسازی منسوخ گردیده اند. گیربکسهای پنج دنده دستی در حال حاضر بیشترین کاربرد را در خودروهای روز دنیا دارند. گیربکسهای شش دنده دستی یا شش سرعته در موارد خاصی بر روی خودروها استفاده می گردد، برای مثال خودروهای دیزل با سوخت گازوئیل معمولاً از گیربکس شش دنده استفاده می کنند یا در خودروهای با حجم موتور بالاتر از 4000 سی سی این نوع گیربکس کاربرد زیادی دارد. همچنین در خودروهای دارای سیستم توربوشارژر و خودروهای با استاندارد آلایندگی ناچیز(در حد Euro5) نیز این نوع گیربکس استفاده می گردد.
 


گیربکس دستی خودکار یا نیمه اتوماتیک(Automated Manual or Semi-Automatic Transmission):
    این گیربکس در حقیقت نوع دیگری از دنده های دستی می باشد که به نام گیربکس نیمه دستی یا «گیربکس دستی ترتیبی»(Sequential Manual Gearbox) شناخته می شود. در این نوع گیربکس، تعویض دنده به صورت دستی صورت گرفته و کلاچ گیری توسط سیستمهای الکترونیکی- هیدرولیکی و یا الکترونیکی- مکانیکی انجام می گردد. این نوع گیربکسها همان گیربکسهای مرسوم هستند که به مکانیزم کنترل کامپیوتری کلاچ مجهز می باشند و فاقد پدال کلاچ برای تعویض دنده می باشند. در این نوع گیربکس سنسورهای الکترونیکی، تجهیزات پنوماتیکی، پردازنده های کامپیوتری و یا محرکهای هیدرولیکی به جای پدال کلاچ، وظیفه تعویض دنده را دارند. نوع هفت سرعته این گیربکس در سریعترین خودروی جهان یعنی «بوگاتی ویرون» استفاده شده است. در خودروهای سوپراسپرت یا فرمول یک نیز این سیستم به نحو بسیار جالبی مورد استفاده واقع شده که بر روی فرمان دو اهرم تعویض دنده قرار داده اند تا راننده بتواند بدون نیاز به کلاچ و تنها با فشردن اهرمها، عمل تعویض دنده را به صورت ترتیبی(Sequential) انجام دهد. نوع پنج سرعته آن در خودروهای سدان سبک و کوچک کاربرد فراوانی پیدا کرده است و نوع هفت سرعته آن تنها در خودروهای سوپراسپرت و مسابقه ای و همچنین خودروهای هیبریدی استفاده می گردد. در شکل زیر اهرمهای تعویض دنده را روی فرمان یک «فراری F430» جهت تعویض دنده AMT مشاهده می کنید.
 


گیربکس اتوماتیک(Automatic Gearbox):
    در گیربکس اتوماتیک عملیات تعویض دنده و انتقال گشتاور موتور به چرخها از طریق چرخ دنده خورشیدی یا سیاره ای و توسط مجموعه انتقال دهنده گشتاور(Torque Converter) انجام می گیرد. گیربکسهای اتوماتیک در سه شاخه تقسیم بندی می شوند: گیربکس اتوماتیک با عملکرد مکانیکی- هیدرولیکی، گیربکس اتوماتیک دارای برد الکترونیکی با عملکرد هیدرولیکی- الکترونیکی و گیربکس تیپ ترونیک(Tiptronic) با عملکرد هیدرولیکی- الکترونیکی. گیربکسهای اتوماتیک سه دنده سالهاست که در خودروسازی منسوخ گردیده است و در دهه هفتاد میلادی در خودروهای SUV آمریکایی مانند «شورلت بلیزر» و «چروکی چیف» استفاده می گردید. در حالی که گیربکس چهار دنده اتوماتیک در حال حاضر بیشترین کاربرد را در خودروهای سدان با دنده تیپ ترونیک دارد، روند استفاده از گیربکس پنج دنده اتوماتیک در صنعت خودرو رو به کاهش می باشد و به جای آن گیربکسهای شش سرعته اتوماتیک در خودروهای دیزل و با حجم موتور بالا در حال افزایش می باشد. این در حالی است که کاربرد گیربکسهای هفت سرعته اتوماتیک در خودروهای سوپراسپرت و موتورعقب روند افزایشی داشته است و همچنین این نوع گیربکسها با اعمال تغییراتی جزئی در خودروهای هیبریدی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. حتی در برخی از خودروهای لوکس مانند «می باخ»(Maybach) و مدلهایی از خودروهای اسپرت موتور عقب مانند «پورشه» کاربرد نوعی از گیربکس اتوماتیک هشت سرعته نیز در حال افزایش است. متخصصان خودرو اعتقاد دارند که کاربرد گیربگسهای اتوماتیک 9 دنده در دستور کار خودروسازان قرار خواهد گرفت و تا سال 2020 در خودروهای سوپراسپرت لوکس با قدرت و سرعت بالا استفاده خواهد گردید.


 

گیربکس سی وی تی CVT) Continuously Variable Transmission):
    در این نوع گیربکس، روند انتقال قدرت و گشتاور موتور به چرخها توسط مجموعه ای از چرخ دنده های خورشیدی و سیاره ای همراه با تسمه های فولادی بر روی دو قرقره یا پولی(Pulley) انجام می گیرد. در این نوع گیربکس از کلاچ تر یا هیدرولیکی سانتریفیوژ(Centrifuge Hydraulic) استفاده می گردد و امکان دستیابی به نسبت دنده های نامحدود بین مقادیر حداقل و حداکثر وجود دارد. قابلیت انعطاف گیربکس CVT، میزان مصرف سوخت را نسبت به گیربکسهای دیگر کاهش می دهد و باعث می شود که در محدوده گسترده ای از سرعت خودرو، موتور دارای پر بازده ترین دور موتور باشد. این نوع گیربکس عملکرد موتور را افزایش می دهد، چرا که به موتور اجازه می دهد با دور موتوری بچرخد که در آن حداکثر قدرت را ایجاد می نماید و این دور موتور بیشتر از دور موتوری است که در آن، موتور خودرو دارای حداکثر بازدهی می باشد. گیربکسهای «لاینارترونیک»(Lineartronic) از این نوع گیربکسها هستند. کاربرد این گیربکس در خودروهای سدان متوسط و کوچک مخصوصاً در محصولات کمپانی «نیسان» می باشد که ماکزیمم گشتاور موتور آنها حداکثر 300 نیوتون متر بوده و وزنی کمتر از 2 تن دارند. اینگونه گیربکسها هم اکنون در خودروهای هیبریدی نیز کاربرد فراوانی دارند. 
 

گیربکس دو کلاچه DCT) Dual Clutch Transmission):
این گیربکس که نوعی از گیربکس نیمه اتوماتیک می باشد، مانند گیربکس دستی از مجموعه چند چرخ دنده تشکیل شده است، با این تفاوت که گیربکس CVT از دو کلاچ برای قطع و وصل نیرو جهت چرخ دنده های زوج یا فرد استفاده می کند و چرخ دنده های زوج و فرد بر روی دو میله مستقل از هم قرار می گیرند. در حقیقت این سیستم مانند دو گیربکس دستی مجزا با کلاچهای ترتیبی می باشد که در یک محفظه قرار گرفته اند و به عنوان یک واحد انجام وظیفه می کنند. هر دو کلاچ به صورت هم مرکز و در راستای میله اصلی گیربکس قرار گرفته اند. کلاچ بیرونی و بزرگتر، تعویض دنده های فرد را انجام می دهد و کلاچ درونی و کوچکتر، دنده های زوج را تعویض می کند. معمولاً این نوع گیربکسها در حالت تمام اتوماتیک کار می کنند که به راننده امکان تعویض دنده به صورت دستی را می دهد. عملکرد تعویض دنده ها توسط سنسورها و تجهیزان الکتریکی- هیدرولیکی انجام می گردد. در حال حاضر دو نوع پنج سرعته و شش سرعته آن در خودروهای «پورشه» تحت عنوان «PDK»(مخفف آلمانی عبارت) استفاده می گردد و کاربرد آنها روند رو به رشدی در صنعت خودروی دنیا دارد. همچنین نوع هفت سرعته آن جهت خودروهای مسابقه ای توسط برندهای مختلف خودروسازی مورد استفاده قرار گرفته است. سری گیربکسهای «دوال ترونیک»(DualTronic) که بر روی خودروی BMW M3 نصب گردیده اند، از این نوع گیربکسها هستند. همچنین سری گیربگسهای با دو کلاچ خشک(DDCT) در خودروی «آلفارومئو MiTo» استفاده گردیده است.

 favorite_border 7
loyalty 

با درود:ممنون از اطلاعات بسیار سودمندتان آیا شما در باره خودروهای آمریکایی اطلاعات دقیقی داریدودر این رابطه میتوانم از شما کمک بگیرم.سپاس.


لطفا کد را در کادر وارد نمایید
عناوین مرتبط با این مطلب
پربازدیدترین ها
grade معرفی پیکاپ ریچ و وانت پادرا زامیاد
grade فیلم معرفی سایپا رهام خودرو جدید سایپا
grade مشخصات فنی Ec5 موتور جدید ایران خودرو و پژو 301 مونتاژ داخل + فیلم
grade معرفی و مشخصات فنی ساینا برقی
grade اولین خودروی هنتنگ X7 روی خط مونتاژ رفت
grade قیمت جدید محصولات شرکت سایپا اعلام شد - دی 97
grade مرسدس بنز CLA 2020، اسپرت جذاب اشتوتگارتی
grade نسل جدید تویوتا سوپرا 2020 پس از 17 سال رونمایی شد
grade دنا پلاس توربو و پژو 207 سقف پانوراما
grade اولین هنتنگ x7 مونتاژ به آخر خط رسید
grade فروش فوری خودروهای سایپا با قیمت جدید طی چند روز آینده
grade تخلف آشکار ایران خودرو/ ناظران در خواب غفلت!
grade گزارش ارزشیابی کیفی خودرو آذر 97
grade بایتون خودرویی خودران با نمایشگر 48 اینچی و هوش مصنوعی
grade وظایف خودروسازان در قبال خریداران مشخص شد
grade اثر انگشت به جای سوئیچ خودرو و کیلس استارتر
grade بنز یا ب‌ام‌و کدام یک پرفروش‌ترین لوکس ساز جهان است؟
grade تلوراید 2020 ساشی بلند جدید کیا موتور
grade فورد اکسپلورر 2019 محبوب‌ترین شاسی‌بلند آمریکایی رونمایی شد
grade پل استار 2 اولین ماشین تمام الکتریکی ولوو
grade معرفی پیکاپ ریچ و وانت پادرا زامیاد
grade آب که سربالا رفت قورباغه‌ها ابوعطا می‌خوانند! قسمت دوم
grade بایک X25 با سرنوشتی نامعلوم در خیابان ها
grade معترضین به عدم تحویل ساندرو، حرف بس است راه حل عاجل بدهید
grade برنامه‌های نمایشگاه خودرو تهران 1397 از زبان مدیر برگزاری
grade نگاهی به مازراتی کواتروپورته GTS مدل 2018
grade رونمایی لکسوس LC500 در نمایشگاه خودروی لس آنجلس
grade مشتریان معترض بازدیدکننده‌گان ویژه غرفه سایپا در نمایشگاه تهران
grade قیمت جدید محصولات ایرانخودرو اعلام شد
grade شرکت کنندگان سومین دوره نمایشگاه خودرو تهران چه کسانی هستند؟
grade سومین نمایشگاه خودرو تهران به صورت رسمی آغاز به کار کرد+ آلبوم تصاویر
grade نشست خبری عظیم خودرو در دل خط تولید هنتنگ و فوتون
grade در افتتاحیه نمایشگاه خودرو تهران 1397 چه گذشت؟
grade فیلم دیدار با هنتنگ و فوتون عظیم خودرو در خط تولید بروجرد
grade قیمت جدید 4 محصول سایپا اعلام شد
grade فیلم معرفی سایپا رهام خودرو جدید سایپا
grade شرایط جدید فروش هیوندای النترا کرمان موتور ویژه دی ماه
grade مشخصات فنی Ec5 موتور جدید ایران خودرو و پژو 301 مونتاژ داخل + فیلم
grade تشخیص نوع و برند خودرو فقط با لمس کردن
grade معرفی و مشخصات فنی ساینا برقی
grade مستند بازدید از نمایشگاه خودرو پکن 2018 و خط تولید چری
grade فیلم تست و بررسی لوکسژن یو 5 - Luxgen U5
grade فیلم تجربه رانندگی با سیتروئن C3 در مسیر کاشان اصفهان
grade فیلم تست و بررسی چری آریزو 5 توربو در ایران
grade فیلم تست و بررسی جک جی 4 - جک j4
grade ساندرو بخریم یا ساندرو استپ وی؟
grade کامل‌ترین بررسی کوپا T210 محصول ریگان خودرو برای اولین بار در ایران
grade ملاقات با لوکسژن U5 جسور هوشمند + فیلم
grade حضور جک اس7 کرمان موتور در پاییز امسال قطعی شد
grade بازدید سبقت آزاد از خط تولید سیتروئن C3 در سایت کاشان
grade تصاویر لو رفته از تیگو 8 پیش از رونمایی، محصول احتمالی مدیران خودرو
grade ترمیم و تعمیر شیشه ترک خورده ماشین
grade هاوال H2 بخریم یا نه؟ استقبال مردم از هاوال h2 در روز تعطیل
grade تویوتا کمری XSE 2018 تجربه رانندگی و بررسی مشخصات فنی
grade فیلم تست و بررسی هاوال H2 بهمن موتور
grade هفت تا از برترین وانت‌‌های جهان را بشناسید
grade پورشه با دو پرچمدار خود به پکن آمد: توریسمو و GT3
grade نگاهی مختصر به لکسوس LX570
grade نگاهی اجمالی به کانسپت اشکودا X ویژن در نمایشگاه ژنو سال 2018
grade فیلم بررسی پژو 207 اتوماتیک ایران‌خودرو